نشود ، يا انگشتان را حركت دهد ضررى ندارد . مسأله 1041 - اگر پيش از آن كه به مقدار ركوع خم شود وبدن آرام گيرد عمدا ذكر ركوع را بگويد ، نمازش باطل است ، مگر اين كه جاهل قاصر باشد ، كه نمازش از جهت اين زيادة باطل نمى شود . مسأله 1042 - اگر پيش از تمام شدن ذكر واجب عمدا سر از ركوع بر دارد ، نمازش باطل است ، مگر اين كه جاهل قاصر باشد ، كه از اين جهت نمازش باطل نمى شود ، واگر سهوا سر بر دارد ، چنانچه پيش از آن كه از حال ركوع خارج شود يادش بيايد كه ذكر ركوع را تمام نكرده ، بايد در حال آرامى بدن ذكر را بگويد ، واگر بعد از آن كه از حال ركوع خارج شد يادش بيايد ، نمازش صحيح است . مسأله 1043 - در موارد ضرورت جايز است به يك ( سبحان الله ) در ذكر ركوع اكتفا كند ، واحتياط مستحب آن است كه دو ( سبحان الله ) ديگر را در حال برخاستن بگويد . مسأله 1044 - اگر به واسطهء مرض ومانند آن در ركوع آرام نگيرد ، نمازش صحيح است ، ولى بايد پيش از آن كه از حال ركوع خارج شود ، ذكر واجب را بگويد . مسأله 1045 - هرگاه نتواند به اندازه ء ركوع شرعي - كه در مسألهء " 1031 " گذشت - خم شود بايد به چيزى تكيه دهد وركوع شرعي را به جا آورد ، واگر موقعى هم كه تكيه داده نتواند ركوع شرعي را به جا آورد ، در صورتي كه متمكن از ركوع عرفى است ، بنابر احتياط واجب بايد ركوع عرفى را به جا آورد ، وبه سر هم در حال قيام اشاره به ركوع بنمايد ، واگر نتواند به اندازه ء ركوع عرفى هم خم شود ، يا هيچ نتواند خم شود ، بنابر احتياط واجب موقع ركوع بنشيند ونشسته ركوع كند ، ونماز ديگرى هم بخواند وبراي ركوع آن در حال ايستادن با سر اشاره نمايد . مسأله 1046 - كسى كه وظيفة اش اين است كه براي ركوع با سر اشاره كند ، اگر نتواند با سر اشاره كند بايد به نيت ركوع چشمها را ، هم بگذارد ، وذكر آن را بگويد ، وبه نيت برخاستن از ركوع چشمها را باز كند ، واگر از اين هم عاجز است بايد در قلب خود نيت ركوع كند وذكر آن را بگويد .